2 ene. 2019

Emilio Arauxo. Espantallos e felos.

Andabamos buscando documentación sobe espantallos, e tamén sobre o Entroido, especialmente sobre a figura do farandulo ou choqueiro, pero non as máscaras nin as pantallas, os vulgaris.

Foi Diego Vites no marco da preparación do III Foro Negro quen nos falou e nos deixou uns libros de Emilio Arauxo . É un escritor, etnógrafo, editor e tradutor galego. Licenciado en Filosofía, foi profesor de Filosofía no ensino medio. En 1995 fundou a editora Noitarenga. En 2001 fundou unha nova editora, Amastra-N-Gallar. Actualmente reside en Lalín.

Nos libros podemos atopar testemuñas diversas, de todas as idades, nunha lenguaxe coloquial, respeitando os dialectos e xeitos de falar de cada lugar. É un traballo que vai rozando moitas disciplinas, pasa pola antropoloxía e a etnografía, pero vai figurando poesía, patafísica, filosofía, tamén documentalismo, pode servir como manual práctico na construcción de espantallos, roupas para vestir no antroido, ou dinámicas festivas e rituais.

Gustounos especialmente o seu libro "A roupa gastabámola escura" que trata sobre a construcción e vida dos espantallos.
 
No libro da a sensación de que vai polas casas preguntando a xente polos seus espantallos. Vai recollendo testemuñas diversas que nos van falando de todo o que rodea aos espantallos, os cultivos e a súa protección, os traballos, os diversos animais aos que teñen que espantar,  a reciclaxe e uso de obxetos e roupa vella, a invención, a vontade de caracterizar ao personaxe ao tempo que facer unha cousa rápida e funcional, e moitas outras pinceladas das vidas das persoas e os seus espantallos.  

Eiquí hai unha camisa, deitáronse os gatos e ten pelos, eiqui hai unha chaqueta, hai unha gabardina, pero a gabardina pesa moito, a chaqueta xa a botei, eiquí había un pantalón, pero pra pantalón tiña que ter dúas pernas, e hai un xersé, comeulle o sol a cor, amais o xersé era novo, non sei onde haberá un pano de cabeza, había eiquí un couso, pra lle poñer de gorro, eu que sei,...

Está quieto na palleira, pra que queres o espantallo?, nós eiquí fanse de calquera maneira.

A roupa que luce é branca ou estampada, pero nós gastabámola escura porque andabamos sempre no traballo, e a branca é pros que non traballan, se non andas cheo de merda toda a vida, e a escura é máis sufrida, hia quen lle pon coma un pano na cabeza, púxenlle o pantalón primeiro, e despois a camisa, e despois a bata, porque pra lle poñer roupa máis pequena di mal, o pantalón ten remendos, deille unha puntada didiante, no pescozo, pa que non dixese escotado, por iso traio a agulla na bata, leva pantalón e unha bata por riba.

Haberá ate que metelos na cama.

Eu falo con il todos os días, dígolle; sempre estás no mesmo.

... fixen un espantallo, non moi técnico, e estábao colocando debaixo da guindeira, e un paxaro, el ou ela, estaba comendo nas guindas na cima da árbore, e dixen eu: bon, quedar queda aí, pero pasei o tempo, é que había dous espantallos, o espantallo en si e o que o poñía.

Tamén ten escrito sobre o entroido e todo o que lle rodea, especialmente a figura do "felo" en libros como:


No retrato dos alustros. O entroido na ribera de Caldelas e máis arriba.
Un libro para viaxar unha miga na orella de nube de palabra felo. E dous eixes de mundo, dous entroidos, o de Lumeares e o de Parada do Sil, que renacendo veñen marcar a luz do ceo como preceptos de pensamento. Lumeares na precisión rugosa da noción de madama, viaxe nas trasgadas da palabra felo, da palabra irrio, da palabra irria, felos, irrios, madamas, buscando un pregue inédito na melancolía do olvido. Noutro renacemento de ruralidade, os anxeos de Parada do Sil, coma unha cuadrilla de heresiarcas na porfía poética de enumerar as ameazas. Escribindo no aire esbaxoado as frases da revisitación e das despedidas, e a rente do chao, co ruído descritivo da motoserra mordendo nas canelas, dándolle voz ós versos de Philippe Beck, cando se fala dunha árbore que segue de pé, estase a falar dunha árbore preasasinada, as follas son linguas que aínda non empezaron a falar. E tantas pedras aínda impensadas. 



Libremente (felos sempre serra) 
Máscaras non aureáticas, que se dirixen á xente, dunha constancia perturbadora e tan estrañamente próxima (Philippe Beck). Os felos, que nos lembran que o mundo non dá voltas sen a loucura. os felos lémbranme o baile nupcial dos paxaros (Helena Eriksson). Rosalía tamén é unha nena fela (lupe Gómez). A máscara do felo parécese moito á do heroe de V de Vendetta, o vencello entre as dúas máscaras sería Xusto: inversión, ambigüidade, fusión dos contrarios nunha cara (David Lespiau). As cores dos felos sonorizan a vista neste espazo do que o silencio é un aspecto (Bernard Noel). O felo é a figura do tolo. É o tolo tolo. Os pompóns. A loucura pasa polos pompóns (Martín Melkonian). O entroido aquí é: nin comercio, nin policiía, nin aplausos (Pierre Le Pillouer). A xénese matricial da máscara dos Felos de Maceda áchase no corazón da Serra de San Mamede (Santiago Prol). A máscara non instaura unha distancia, senon que crea outra proximidade (Claude Royet-Journoud). Os felos teñen o mérito de ser máis ambiguos ca outras figuras do entroido. Ademáis o felo é máis amizoso(James Sacré). Os felos, para agarrar as nosas pernas e os nosos pescozos, que esquecen tan a miúdo o berro libre do animal (Christiane Veschambre). 





Pzoema zamarrada peliqueiro. 
Brevísimo de máis voces murmurio dicionario ENTROIDO DE LAZA.

E O tempo que fala, o tempo dos felos, un libro de fotografias cheas de emocións sobre os felos.













No hay comentarios:

Publicar un comentario